Stadscolumn: boekenweek, Eus, en de zeven zussen

5 maart 2020

Zaterdag begint de Boekenweek. Het essay werd dit jaar geschreven door Özcan Akyol (Eus) en verschijnt in een oplage van zeventigduizend exemplaren. Begin van de week leek het er eventjes op dat, nog voor het essay in de handel lag, het er al weer uitgenomen zou worden.

Tekst: Rogier Knipscheer | Foto: Peter Janssen

Boze boekenvakkers waren het namelijk niet eens met de inhoud. Vanavond las ik het essay uit. Het is een aanklacht tegen het boekenvak en daarmee natuurlijk wel uitdagend om dit weg te leggen in de week die het feest der boeken moet zijn. Ik las het, en ik moet zeggen, ik ben het eens met Eus.

Het feit dat hij een boekenvakker uit Veenendaal, een collega, als voorbeeld neerzet waarom het verkeerd loopt in ons vak is wellicht niet zo kies, en ook niet nodig. Een boekverkoper uit de provincie had de zaak even duidelijk gemaakt zonder te kwetsen, maar goed, dat is mijn enige bemerking ten opzichte van het essay.

Wat Eus beschrijft is een conservatieve, incestueuze branche waarin iedereen elkaar verheerlijkt en versterkt en waar alle invloeden van buiten als negatief worden ervaren. Waar beslist wordt over wat de echte literatuur is en daarin ook de echte lezers worden gekend, en alles wat daar buiten valt als minderwaardig wordt beschouwd. Iemand die heerlijk de zes verschenen delen van de Zeven Zussen van Lucinda Riley heeft verslonden is in de ogen van de literaire kliek nog altijd geen lezer. Het is van alle tijden.

Het NRC heeft jarenlang de beste boekhandels van Nederland verkozen. Op basis van winkeldochters. Had je een goede hoeveelheid aan W.F.Hermans, Mulisch, Reve en Slauerhoff op de planken, dan voldeed je in hun ogen al voor een groot deel aan de status. In mijn ogen bied je kwaliteit als boekhandel wanneer je je assortiment weet af te stemmen op de wensen van je klant. Dat je ze weet te verrassen met Piketty of Murnane in de kasten, maar dat je tevens Zon, Finse Dagen of Otmar’s Zonen uit het rek weet te trekken. Omdat je geen waardeoordeel over die titels velt.

Eenieder leest wat hij of zij leest. Wat ontspant of inspireert. Dat is voor iedereen anders. Eus stelt dat de ontlezing, waar we in het boekenvak allerlei oorzaken van weten aan te wijzen, wijzelf zijn. Wij zijn de oorzaak, met onze hautaine wijze van het kiezen van boekenprijzen en het neersabelen van nieuwe lichtingen in het vak. We zijn het zelf die de jonge lezer toont dat lezen helemaal niet bedoeld is voor hen, maar voor de wat meer mature lezer.

Iedereen die al langere tijd in het boekenvak bezig is kan allerlei redenen noemen waarom lezen belangrijk is. Woordenschat, ontwikkeling en het stimuleren van empatisch vermogen, het openstellen van fantasie. Is dat iets wat een lezer interesseert? Neen. Waarom zou je dan lezen? Omdat het leuk is, omdat je eens even kunt ontspannen, weg van een wereld die heel snel gaat en waar prikkels altijd op de loer staan. Al die voordelen pik je dan gewoon even mee, maar daar gaat het niet om. Het gaat er om dat je geniet.

Terug