Collagekunstenaar Rob Benders: “Friedensreich Hundertwasser was mijn aha-beleving”

1 december 2021

Collagekunstenaar en cultuurcoach Rob Benders wil samen met zijn Tintenkillers-compagnon Bart Heesen een kunstboek uitbrengen met collages van 44 gerenommeerde collagekunstenaars van over de hele wereld. Het moet niet alleen mooi vormgegeven worden, maar vooral ook maatschappelijke relevantie hebben. Momenteel loopt een fundraisingproject. Verder vertelt Benders in KunstVanbinnen over hoe hij ooit in de cultuurwereld terechtkwam en wat zijn inspiratie is.

Tekst: Jac Buchholz | Beeld: Sweet Today e.a.

“Op jonge leeftijd had ik niets met kunst en cultuur. Ja, Kerstmis, Pasen en Sint Maarten, verder kwam ik niet. Tot ik op mijn negentiende samen met mijn vader in Aken ergens binnenwandelde en een werk van Friendensreich Hundertwasser zag. Dat was mijn aha-beleving. Die kleuren, die vormen, geweldig, het had een hallucinerend effect. En de man zelf, ook al zo bijzonder. Dat moment, die ontmoeting met de kunst van Hundertwasser heeft mijn ogen geopend. Dat wilde ik ook.”

Autosport
Dat hij niets met kunst en cultuur had voor zijn negentiende, wordt tijdens het gesprek met Benders wel enigszins genuanceerd. Want wat hij nu als professie heeft, collages maken, deed hij feitelijk al op jonge leeftijd. “Klopt, zonder dat ik dacht met kunst bezig te zijn. Ik was nogal van de autosport en met afbeeldingen uit tijdschriften die daar over gingen maakte ik collages tegen de muren van mijn kamer. En daar schreef ik dan weer dingen overheen, uitslagen en zo. Hoe oud ik toen was? Vanaf een jaar of zeven, schat ik.” In welke richting hij zijn toekomstige baan zou zoeken, daar was Benders lang niet mee bezig. Tot na die kennismaking met Hundertwasser dus.

Toelatingsexamen
Maar welke kant moest hij op, was destijds zijn vraag. “Ik ben wat gaan schilderen en tekenen, maar dat sprak me eigenlijk niet zo aan. Op een dag, ik zat toen op de meao, zag ik in de krant een advertentie staan over een open dag in Nijmegen bij de Hogeschool Arnhem Nijmegen (HAN). Het was op een zaterdag en ik ben letterlijk na het lezen van die advertentie in de trein gestapt. Ik kwam in Nijmegen aan en wist meteen, dit is het. Je kon er filosofie volgen, psychologie, beeldende kunst…” Een probleem, Benders had op dat moment geen mbo-diploma, noodzakelijk om toegelaten te worden. “Maar ik kreeg de kans toelatingsexamen te doen en ben vervolgens Kunst en Cultuur aan de HAN gaan volgen.”

Schip van Hundertwasser
Hij ontdekte al snel dat kunstenaar worden geen doel op zich zou worden. “Ik vond vooral het educatieve en maatschappelijke aspect van kunst en cultuur interessant.” In 1998 studeerde hij af zonder idee hoe op dat moment verder te gaan. “Ik ben vervolgens een paar maanden later aan de slag gegaan bij de welzijnsstichting, later Wel.kom. Werken met jonge mensen, dat sprak me aan. Heb ik elf jaar gedaan waarvan acht in Venlo.” In 2010 besloot Benders voor zichzelf te beginnen. Dat gebeurde onder de naam Regentag. Hij lacht: “Het schip van Hundertwasser waarop hij veel heeft gewerkt.”

Rob Benders aan het werk,vier verdiepingen backstage in Poppodium 013, Tilburg

‘Police’ tape
Op dat moment kwam ook de collagekunst weer echt in beeld. “Ik ben dat altijd mooi blijven vinden, dat manipuleren met beelden, het creëren van een nieuwe, eigen wereld. Maar waar het vroeger vooral betrekking had op autoracen, daar ben ik nu breder georiënteerd.” Hij verwijst naar muzikante Patti Smith, tevens (collage)kunstenaar. “Die had op een gegeven moment iets gemaakt met van die gele tape die de politie in Amerika gebruikt bij misdaadplekken, je weet wel, met ‘do not cross, police’ erop. Vond ik wel stoer. Dus de Amerikaanse politie benaderd. Via via kwam ik bij de juiste persoon terecht en niet lang daarna stond er een grote doos in mijn woonkamer. Met niet alleen tape van de Amerikaanse politie, maar ook van bijvoorbeeld de brandweer. Heel apart.”

Duidelijke boodschap
Benders is tegenwoordig dus breder georiënteerd dan de racecollages uit zijn jeugd? “Zonder meer. Als muziekliefhebber is muziek een van de thema’s. Maar eigenlijk kan alles wat om me heen, wat op straat gebeurt en bron van inspiratie zijn.” De naam Patti Smith is gevallen; zijn er nog andere voorbeelden? “Het klinkt wat afgezaagd, maar ja, Andy Warhol natuurlijk. En Jean-Michel Basquiat. Zijn werk heeft een duidelijke boodschap met betrekking tot racisme en discriminatie. Hij gebruikte veel felle kleuren en combineerde dat onder meer met poëzie. Fantastisch.”

Boek
Naast zelfstandig collagekunstenaar is Benders tevens cultuurcoach en cultuurdocent. Daarnaast werkt hij alweer een aantal jaren samen met ambachtelijk drukker Bart Heesen, onder de naam Tintenkillers. Hij legt uit hoe die samenwerking tot stand kwam en hoe ze op het idee kwamen om een boek met collagekunst uit te brengen dat tevens maatschappelijke ofwel educatieve relevantie heeft. “Een jaar of zeven geleden stonden Bart en ik samen op de Talentencampus voor een activiteit met kinderen. Maar die waren in eerste instantie niet te zien. Zo raakten we in gesprek en gefascineerd door elkaars werk. Waarna we toch maar wat kinderen uit de klassen hebben gehaald en aan de slag zijn gegaan.”

Artwork Silvio Severino (Brazil), voorbeeld uit het boek

Nieuw werk
Het contact leidde tot een samenwerking en die samenwerking leidde nog niet zo lang geleden tot het idee om een kunstboek met collagekunst uit te brengen. Een heel doordacht idee, maakt Benders duidelijk, dat nu meer dan ooit relevant is. “Scholen gingen een tijd lang dicht, muziekverenigingen moesten hun activiteiten stil zetten, het culturele leven lag en ligt weer plat. Terwijl cultuur op allerlei manieren van groot belang is voor onze maatschappij, onze samenleving.” Dus ontstond bij Benders en Heesen het idee een kunstboek te maken met daarin 44 werken van collagekunstenaars van over de hele wereld. Gerenommeerde kunstenaars, geeft Benders aan. “Uit maar liefst 29 landen. Ik heb een heel breed netwerk, ben collega’s gaan benaderen en vrijwel iedereen zei ja. Ik vroeg ze een bestaand werk aan te leveren, maar een deel wilde zelfs een nieuw werk voor het boek maken.”

Speurtocht
De op het gebied van kunstboeken gerenommeerde uitgeverij Komma werd benaderd en het idee werd verder uitgewerkt. In het boeken komen in totaal 45 collagekunstwerken – “Inclusief een van mijzelf”, lacht Benders – met op de pagina ernaast 12 fragmenten uit die werken. “Bedoeling is dat kinderen de kunstwerken samen met bijvoorbeeld een familielid of op school met medeleerlingen en een docent bekijken en er over in gesprek gaan en de fragmenten in de collage proberen te traceren. Een soort speurtocht dus.” Dat concept ligt dus uitgewerkt klaar. Nu is een crowdfunding gestart om het uitwerken en drukken te financieren. “Zoals gezegd vinden we het educatieve, maatschappelijke aspect heel belangrijk, maar het moet ook een mooi boek worden. Iets dat bij de betere boekhandel of in een museumwinkel komt te liggen.”

Optimistisch
Daar is 27.500 euro voor nodig, zegt Benders. “Aan de ene kant klinkt dat behoorlijk, aan de andere kant denk ik dat we dat wel bij elkaar krijgen. Hopelijk zo snel mogelijk. De kunstenaars doen in ieder geval allemaal belangeloos mee, zien het belang van het boek in. Het zijn echt grote namen, dus in het boek komen allemaal aansprekende collagekunstwerken. We hebben de eerste stappen wat de financiering betreft nu gezet, maar hebben nog een weg te gaan. Bart en ik zijn echter voorzichtig optimistisch: dat boek gaat er gewoon komen.”

Meer informatie over de crowdfunding: klik hier

Omslag van het collagekunstboek

Bekijk ons magazine

Blader door onze artikelen in Venlovanbinnenstad

Hol-ogig egoïsme

Hol-ogig egoïsme

Column: Jac Buchholz | Beeld: Peter Janssen Het is op momenten chaos troef op de belangrijkste tweewielerverkeersader door de Venlose binnenstad. Die loopt van de Martinusstraat via de Grote Kerkstraat, Begijnengang en Nieuwstraat naar de Koninginnesingel. Fietsers...

Venlose binnenstadwinkeliers zeggen nee tegen winkelen met 2G

Venlose binnenstadwinkeliers zeggen nee tegen winkelen met 2G

De Venlose burgemeester Antoin Scholten liet in een interview met De Limburger weten dat hij vreest voor een invasie aan ongevaccineerde Duitsers die in Venlo willen winkelen. Hij pleit daarom voor invoering van 2G. Voorzitter Erik Manders van winkeliersvereniging...