In het klooster vindt Dick Evers inspiratie voor zijn eigen kruisweg

17 januari 2020 | Leestijd: 7 minuten

Heeft Dick Evers het licht van onze lieve Heer aanschouwd? Niet alleen bezoekt hij steevast twee keer per jaar een klooster. Sinds kort is hij tevens bezig met het maken van 15 schilderijen waarop de kruisweg van Jezus Christus wordt afgebeeld. Dat doet Evers samen met één van zijn voormalige studentes Michelle van Asperen in de historische kapel van Oud St. Gregor in Steyl. Minimaal een jaar trekken zij voor dit project uit. Voldoende redenen om aan te nemen dat het geloof een steeds belangrijkere plek in zijn leven heeft gekregen. Toch? Het antwoord is aan de Venlose kunstenaar zelf?

Tekst: Rob Buchholz | Beeld: Leon Vrijdag

“Wat mij fascineert aan Jezus? Zijn invloed. Ik ben gedoopt, heb de Communie en het Vormsel gedaan. Maar nee, praktiserend gelovig ben ik niet?”

Toch ben je op het idee gekomen om zelf een hedendaagse versie van de kruisweg uit te beelden? Gemaakt in een klooster nota bene.
“Dat is een samenloop van omstandigheden. Twee keer per jaar bezoek ik vijf tot zeven dagen een stilteklooster. Gewoon om volledig tot rust te komen. Helemaal alleen ja. Ik neem een biografie van een beroemdheid mee. Meer niet. Nee, met twee is niet beter of gezelliger. Dat is zelfs storend. Dan ga je toch weer vanzelf het gesprek aan. Gewoon een week niks is het beste. Nadenken, kijken, luisteren, lezen, stil zijn. Simpelweg tot rust komen. In de bibliotheek van beide kloosters bevindt zich een immense bibliotheek met meters boeken die gaan over Jezus Christus en de kruisweg. Jaren geleden nam ik een boek uit het rek, begon te bladeren en te lezen. Pas toen realiseerde ik mij hoeveel kunstenaars in de afgelopen eeuwen de kruisweg geschilderd hebben. Onder andere Damien Hirst en Barnett Newman. De vele verschillende uitvoeringen hebben mij aan het denken gezet. Bij thuiskomst ging ik Googlen en zo werd de kruistocht in de loop der jaren een soort fascinatie voor mij.”

Wat maakt die kruisweg dan zo fascinerend?
“Het is bijna niet menselijk alles te analyseren. Iedere kunstenaar geeft er een eigen interpretatie aan die past in de geldende tijdgeest. Onderdelen van de route of van het verhaal die ze niet begrepen, werden simpelweg altijd weggelaten. Men trok zich weinig van de bijbelse waarheid aan. Ik ging nadenken. Heeft Jezus werkelijk die route gelopen? Waarom oogt hij vaak als een man van 50, terwijl hij in werkelijkheid slechts 33 jaar was. Waarom altijd dat hipsterbaardje? Volgens het oorspronkelijke bijbelverhaal is Jezus slechts één keer gevallen. Bij de meeste kunstenaars gebeurt het drie keer. Net zoals bij veel films over het leven van Jezus zijn ook al die kunstwerken over de kruisweg geromantiseerd. Zelfs in Jeruzalem is de kruisweg aangepast om het voor de hedendaagse toerist aantrekkelijk te maken. In principe was het een korte route vanaf het gerechtsgebouw tot aan de heuvel Golgotha. Samen met Michelle ben ik nu een hedendaagse versie maken die aansluit bij het oorspronkelijke bijbelse uitleg. Daarvoor hebben we veel research gedaan.”

Het kloosterleven werkt dus zowel rustgevend als inspirerend. Praat je echt een week lang met niemand?
“Grotendeels ben ik stil ja. Maar dat is ook het doel van iedereen die ervoor kiest om zich tijdelijk in een klooster terug te trekken. Tot rust komen. Weg van de hectiek.”

Heb je dat nodig dan?
“Blijkbaar wel. Jaren geleden had ik het interieur ontworpen voor een goede vriend, Paul Huver. Bij een lunch zei hij eens: ‘jij hebt rust nodig. Ga de stilte van het kloosterleven eens opzoeken. Dat zal je goed doen. Die raad heb ik opgevolgd en eigenlijk kan ik het iedereen adviseren. Na een week kom je als herboren naar buiten.”

Door een week te zwijgen?
“Natuurlijk praat je wel eens met een monnik of een andere gast. Maar als je ‘s morgens bij het ontbijt de eetruimte betreedt en aangeeft met rust gelaten te willen worden, dan respecteert iedereen dat. Soms ga ik een gesprek aan. Vaak niet langer dan tien minuten. Ik hoef niet iemands levensverhaal te horen. In het klooster van Chevetogne praat ik wel eens met Monseigneur Phillippe Bär, voormalig Bisschop van Rotterdam. De beste man is inmiddels 92 jaar. Bij het eerste gesprek zei hij tegen mij: ‘Evers, vraag mij niets over relatieproblemen of liefde. Dat is het grote gemis in ons leven. Maar als je meer wilt weten over het leven, ben je aan het juiste adres.’ Volgens Bär was ik te zeer op zoek. Dat maakte mij onrustig. Hij gaf mij het voorstel om ieder jaar in december een aantal realistische doelen voor het nieuwe jaar te stellen en die na te leven. Dat was een advies waarin ik mij wel kon vinden?”

Met zwijgen ben je toch geen hele week bezig? Leef je ook volgens de regels van het echte kloosterleven?
“Ik bezoek de meeste diensten. Dat waarderen de monniken ook. Geloof me, een dergelijke dienst is niet binnen 30 minuten klaar. Je zit soms 3.5 uur in een kerk. Luisteren naar en denken over lezingen die je eigenlijk niet interesseren. Dat is normaal niets voor mij. Maar daar kun je niet anders. Tijdens een dienst gebruiken de monniken bijvoorbeeld wel zes tot acht soorten wierook. Iedere soort heeft zijn eigen betekenis. Daarover ga je nadenken. Natuurlijk is er ook muziek. Ooit zag ik plotseling een van de monniken als een dolle door de kerk rennen. Ik dacht: die moet naar de wc. Later bleek dat deze beste man de klokken moest luiden. Klokken die pasten bij de muziek van dat moment.”

De controversiële en rebelse Dick Evers die zich aan de regels van het kloosterleven houdt? Dat zal mensen verbazen.
“Ho ho. Ik ben inmiddels 67. Maar ik snap wat je bedoelt. Toch vind ik het heerlijk. Al moesten de monniken in het begin wel aan mij wennen. Ik zal je een voorbeeld noemen. Hoe vaker je een het klooster van Chevetogne bezoekt, hoe dichter je tijdens de maaltijden bij de abt, het hoofd van het klooster, zit. Maar al tijdens mijn eerste bezoek zat ik naast hem. Later vroeg ik waarom. ‘Hij vertrouwde jou in eerste instantie niet,’ zo lieten de monniken mij weten. Hahaha.”

En die leefstijl werkt dus inspirerend?
“Ja echt. Alles bij elkaar. De rust, de diensten, de stilte en zelfs de spaarzame gesprekken met anderen. Ik kan het echt iedereen aanraden. Over enkele weken ga ik weer. Sommige mensen zoeken het in Yoga of Mindfulness. Maar rust moet je vooral in jezelf zoeken. Probeer maar eens 30 minuten aan niets te denken. Zeker op momenten dat het leven te hectisch wordt. Thuis doe ik dat ook wel eens aan het begin van een drukke dag. Dan ga ik op mijn dakterras zitten en kijk uit over de stad. Of zet een roos voor mijn neus, verleg de focus op die roos en zorg dat alle andere gedachten verdwijnen. Je moet even niets. Het werkt rustgevend. Echt. Zo ontstaat ook inspiratie.”

Zo vind je zelfs inspiratie voor kunst in een klooster?
“Juist in het klooster. Ooit trof ik daar een componist. Die was ook aanwezig bij zo’n dienst van 3.5 uur. Hij bleef zelfs vier weken in het klooster om ¬¬een compositie te maken voor het Amstelconcert. Later hoorde ik zijn uitvoering terug en ja: ik herkende delen uit de melodieën die ik in het klooster had gehoord.”

Was dat de reden dat je nu een jaar lang in een klooster in Steyl aan de kruisweg werkt?
“In principe wel ja. Ik was op zoek naar heilige grond om dat kunstwerk te realiseren. Gelukkig hebben we met Steyl een unieke plaats binnen onze gemeente die perfect aansluit bij datgene wat ik voor ogen had. In 2018 heb ik een verzoek bij de Stichting Kloosterdorp Steyl neergelegd om een ruimte te huren. Tien maanden lang ben ik met dat verzoek bezig geweest. Ja, het moest een klooster zijn. Juist vanwege de inspirerende omgeving. Ik zou de kruisweg bijvoorbeeld niet in het Bondsgebouw of in de loods bij Nina Bellen kunnen maken. Deze locatie is perfect. Kijk om je heen. Loop eens rond door dit gebied. Door het dorp. Het is hier fantastisch. Ook in Steyl zelf kom je kunstuitingen van de kruisweg in diverse vormen tegen. Bovendien hebben de ruimtes in het klooster de perfecte lichtinval. Dit is voor ons een optimale manier om te werken. Wij verblijven in de historische kapel van Oud St. Gregor. Verder is daar niemand. Het zijn vooral veel lege ruimtes. Er gebeurt verder niets. Je hoort niets. Ziet niemand. Alleen de traditionele kloosteromgeving. Een perfecte locatie om de kruisweg in vijftien werken te realiseren.”

Lukt dat in één jaar?
“Mwah. We liggen nu al achter op het schema, dus zoeken we waarschijnlijk nog twee ex-studenten er bij. Maar die moeten zich wel kunnen vinden in de visie van Michelle en mij. Anders werkt het niet. Geïnteresseerden kunnen zich melden bij mij. Ja, ik heb een contract tot het einde van het jaar. Maar mocht het langer duren, dan hoop ik dat ze ons nog een paar extra weken of maanden gunnen om de vijftien kunstwerken af te maken.”

En als het werk klaar is: wat voor doel heb je voor ogen?
“Er zijn al contacten gelegd met zowel de organisatie van The Passion in Roermond en De Passiespelen in Tegelen. Voor deze evenementen kunnen we van de ruwe versies speciale prints maken die dit voorjaar en deze zomer dan bij deze evenementen zichtbaar zijn. Bijvoorbeeld in ontvangst- of sponsorruimtes. Daarover is nog geen zekerheid.”

En de echte vijftien werken? Wat gaan jullie daar mee doen?
“Dat kan van alles zijn. Misschien wil het nieuwe Museum Van Bommel Van Dam het tentoonstellen. Het is een imposant modern kustwerk van in totaal 22 meter dat zeker aandacht verdient en gezien mag worden. Of we gaan ze verkopen. Vergeet niet dat ik dit hele project zelf financier. De huur van de kloosterruimte, materialen als doeken en verf, werkuren en meer. Dat kost bij elkaar zeker 60.000 euro. Investeerders die nu al belangstelling hebben voor het project mogen zich vanzelfsprekend bij mij melden. Het eindresultaat zal spraakmakend zijn.”

Op zondag 26 januari is de eerste Open Dag in St. Gregor op Steyl van 11:00 uur tot 16:00 uur.

Bekijk ons magazine

Blader door onze artikelen in Venlovanbinnenstad

Kulinaire: Goed nieuws?

Kulinaire: Goed nieuws?

Een beetje vreemde kop boven deze column wellicht, in een tijd dat goed nieuws schaars is. Maar net zoals ik zijn er ongetwijfeld een hoop andere mensen wel eens aan toe, aan goed nieuws. Maar waar moet je dan aan denken als je het over goed nieuws hebt. Dan zul je...