Olga Shevielieva: ‘Tot 24 februari had ik niet gedacht dat er echt oorlog zou uitbreken’

10 augustus 2022

Olga Shevielieva kwam negen jaar geleden naar Nederland. In 2012 leerde ze haar huidige echtgenoot tijdens het EK-voetbal in haar thuisstad Charkov kennen. De vonk sloeg over. Olga volgde een basiscursus Nederlandse taal en maatschappelijke kennis over ons land, verliet haar geliefde thuishaven en woont sinds 2013 in Tegelen waar ze inmiddels een gelukkig gezin heeft gesticht.

Tekst: Rob Buchholz | Beeld: Olga Shevielieva

Van afstand keek ze de afgelopen jaren toe hoe de situatie in haar land veranderde. Van de inval in de Krim in 2014 tot aan de oorlog die nu in Oekraïne woedt. “Charkov ligt dicht bij de Russische grens en ik was de nodige onrust gewend. Mijn schoonmoeder volgt intensief het nieuws. Dat doet ze via verschillende nationale en internationale nieuwsbronnen. Zij is van nature een heel rustig persoon, maar sinds oktober vorig jaar zag zij al wat er gebeurde en waarschuwde mij regelmatig: ‘Olga, het gaat niet goed in jouw land.’ Met al mijn ervaringen van militaire oefeningen en andere vormen van onrust, kon ik mij er weinig tot niets bij voorstellen. Op 24 februari kwam mijn man met zijn mobieltje in de handen ’s morgens naar mij toe: ‘Olga het is oorlog in Oekraïne. Ga je moeder bellen.’ Dat heb ik gedaan en zij bleek al naar de kelder gevlucht te zijn. De verbinding was slecht, maar om de drie à vier uur hadden we contact met haar. Gelukkig is zij er inmiddels in geslaagd ook naar Tegelen te komen en woont ze in ons huis.”

Olga Shevielieva met Oranjefans tijdens het EK Voetbal 2012

Vastelaovend en vlaai
Een echte cultuurshock was het niet, maar vanzelfsprekend moest Olga in 2013 aan haar nieuwe omgeving wennen. Van het mondaine Charkov met 1.5 miljoen inwoners naar het rustieke Tegelen. “Het was gezellig. Het was verrassend, maar natuurlijk keek ik soms wel vreemd op. Wat dacht je van Vastelaovend? Dat kende ik natuurlijk niet. Dankzij de Oranjemarsen tijdens het EK-voetbal had ik wel al kennis gemaakt met de Nederlandse feestmentaliteit, maar dit was weer van een andere orde.” Anderzijds waren het hele kleine dingen. Zo kon ze in het begin lastig de slaap vatten. “Van de stilte,” laat ze met gulle lach weten. “In Charkov gaat alles 24/7 door. Ik was die geluiden gewend. Het grappige is echter dat toen ik een paar jaar geleden weer in mijn geboorteplaats was, ik daar niet in slaap kon vallen door de stadse hectiek. Haha.” Ook het feit dat ze niet meer ’s nachts om 02.00 uur zomaar ergens sushi kan bestellen of van het openbaar vervoer gebruik kan maken, was voor haar vreemd. “In Charkov wandel je naar een station en binnen korte tijd vertrekt er altijd wel een bus of tram. Hier in Venlo en Tegelen stopt dat al in de loop van de avond.” Ook de Limburgse gewoonte van vlaai eten vroeg om een kleine aanpassing. “Hier begint een feest met koffie en vlaai. In Oekraïne beginnen we met allerlei hapjes en gerechten. We sluiten de avond af met koffie en vlaai. Grappig hoe dat kan verschillen, toch? Maar inmiddels voel ik mij hier helemaal thuis.”

Studies en werk
Na haar komst, zocht Olga vanzelfsprekend ook een werkplek. Ze had in Charkov een eigen bedrijf en studeerde aan de Universiteit. Toch moest ze hier, mede door de taalachterstand, onderaf beginnen. “Ik ben professioneel paaldanseres, dus kon ik bij de Madsonclub lessen geven, maar dat was niet voldoende voor een volledig inkomen.” Dankzij een uitzendbureau kreeg ze een functie als orderpicker bij Tommy Hilfiger aangeboden. “Dat was leuk, maar al snel werd mij duidelijk dat ik die taak niet jarenlang wilde doen. Om je te ontwikkelen is de taal van belang. Hoe snel je die leert, ligt volledig aan jezelf. Er zijn voldoende kranten, tv-programma’s, sociale contacten, boeken om de hele dag met de Nederlandse taal bezig te zijn. Dat heb ik ook gedaan. Bovendien heb ik Nederlanders als een vriendelijk en behulpzaam volk leren kennen. Als ze je maar enigszins verstaan, zijn ze altijd bereid om verder te helpen. Tevens heb ik in de afgelopen jaren drie studies gevolgd. Een managementopleiding, een tweede gericht op commerciële binnendienst plus een declarantenopleiding. En dankzij die laatste studie heb ik een baan gevonden als douane-declarant. Dat doe ik nu met veel plezier.”

Familie in Rusland
En zo wist Olga hier een gelukkig leven op te bouwen. Vanzelfsprekend heeft de oorlog in Oekraïne de laatste maanden invloed op haar leven gehad. Ze volgde zowel de onrust door de situatie op de Krim, maar ook het neerhalen van het MH-17 toestel in de zomer van 2014 hield haar bezig. Toch zag zij de Russische inval dus niet aankomen. Nu haar moeder inmiddels ook in Tegelen woont, heeft ze niet veel familie meer in Charkov. Wel vriendinnen. Via hun blijft ze op de hoogte van de ontwikkelingen. Opvallend genoeg heeft ze nog wel een aantal familieleden in Rusland. Maar daarmee heeft ze, op een enkele uitzondering na, bijna geen contact meer mee. “Fake news he,” zo zegt ze met een zucht. “Zij krijgen het nieuws alleen via Russische staats-tv aangeboden en hebben geen mogelijkheid om alternatieve bronnen te checken. Ik heb mijn familie in korte tijd zien veranderen. In feite is het Rusland van nu hetzelfde als de situatie in de Sovjet Unie van ruim 30 jaar geleden. In Oekraïne hebben we in de afgelopen decennia bewust voor de aansluiting met Europa gekozen. Wij willen graag bevriend zijn met de rest van de wereld. In Rusland beschouwen ze de EU en Amerika nog steeds als de vijand.”

Russische media
Om haar verhaal te verduidelijken, noemt ze een aantal voorbeelden. “Als mijn moeder foto’s van de verwoeste steden naar haar zus in Rusland stuurt, krijgt ze als reactie dat die beelden nep zijn. Of ze zegt dat Oekraïne alles zelf vernietigd. Als we vragen waarom de regering dat zou doen, geven ze geen antwoord. Ze worden in feite gewoon gehersenspoeld. Er is veel censuur en buitenlandse of alternatieve nieuwsbronnen zijn niet te vinden. Alles wordt geblokkeerd en beschouwt als nepnieuws. Wij als Oekraïners zijn gaan reizen. Meer dan de helft van de Russen komt niet verder dan hun eigen stad. Veel inwoners worden door de overheid ook arm gehouden. Gepensioneerden in Europa gaan reizen, mede dankzij het gespaarde geld of hun pensioen. In Rusland zijn senioren blij als ze van hun geld nog een zak aardappelen kunnen kopen. Amerika krijgt nog steeds overal de schuld van. Dat is en blijft de vijand. Ik kijk zelf ook soms naar het Russisch nieuws en dan schrik ik. Als je dat dag in, dag uit krijgt voorgeschoteld dan tast dat jouw denkwijze aan. Hun eigen tv-uitzendingen zijn voor veel Russen echter helaas de waarheid.”

Praten over de oorlog
Olga is niet de enige inwoner uit Oekraïne die in de gemeente Venlo woont. Met diverse landgenoten komt ze regelmatig samen om van het leven te genieten. Maar de oorlog is altijd dichtbij. “Als we een hapje gaan eten, bij elkaar op bezoek komen of gewoon de stad ingaan, praten we altijd wel een paar keer over de oorlog. Ieder van ons heeft zijn of haar verhaal. We willen onze ervaringen delen.”

Inzamelen
Vrij snel na de Russische inval begonnen Olga en andere Venlose Oekraïners met het inzamelen van goederen voor hun getroffen landgenoten. “We wilden iets doen. Kleding, babyspullen, medicatie, voedsel voor dieren, schoenen en maxi-cosi’s. Niet normaal hoeveel we kregen aangeboden. Ja, ook van Russische mensen die hier in de regio wonen. We hebben het transport heel bewust naar bepaalde plekken gestuurd. Zo wisten we dat de goederen op de juiste plek terecht kwamen. En nu? Nu is het afwachten? Hoe lang gaat dit nog duren? Ook al zou de oorlog morgen zijn afgelopen, dan nog heeft mijn land zeker vijf jaar nodig om alles op te ruimen en op te bouwen. Ik zie de foto’s van getroffen flatgebouwen waar vriendinnen wonen. Ja, zelfs vlak bij mijn ouderlijk huis is een granaat ingeslagen. Wat de toekomst brengt weet niemand. Natuurlijk zou ik er graag naar toe willen gaan. Maar wat kan ik doen? Bovendien zeggen mensen in mijn omgeving heel terecht: ‘Olga, je hebt hier een gezin met twee kinderen. Nu ligt hier jouw verantwoordelijkheid.’ En daar hebben ze gelijk in.”

Nu haar moeder bij het gezin inwoont, heeft Olga ook meer rust. “Ze is een aantal dagen onderweg geweest om hier te komen. Dat was een spannende periode, maar zij voelt zich hier nu ook thuis. Maar hoe lang kan zij blijven? We hebben het goed hier en zijn samen. Dat is voor iedereen nu het belangrijkste. Aan de andere kant is er ook veel onzekerheid.”

Bekijk ons magazine

Blader door onze artikelen in Venlovanbinnenstad