Zondag in het Zuiden: Meer dan indrukwekkend totaaltheater

Zondag in het Zuiden boot
24 juli 2023

Voor iedereen die de watersnoodramp van 1993 heeft meegemaakt is Zondag in het Zuiden meer dan indrukwekkend totaaltheater. Het is een ervaring waarbij de sfeer in de aanloop naar Kerstmis van dat jaar opnieuw wordt beleefd. Een musical over de dagen van wassend water, zandzakken, militairen, evacueren, verlies en chaos. Maar ook van saamhorigheid, menselijke overlevingsdrang en naastenliefde. De acteurs, het decor, de drie videoschermen en natuurlijk die 200.000 liter water die zich gedurende een groot deel van de voorstelling over het podium verspreidt zorgen ervoor dat het publiek dertig jaar terugreist in de tijd.

Tekst: Rob Buchholz | Beeld: Roy Beusker en Annemieke van der Togt

Wat nooit veranderd zijn menselijke emoties. En juist die maken het verhaal zo herkenbaar, ook voor de nieuwe generatie die de gebeurtenissen van toen niet (bewust) heeft meegemaakt. In die dertig jaar is de wereld echter ook veranderd. Niet alleen heeft de watersnoodramp van december 1993 (en die van januari 1995) ervoor gezorgd dat Limburg beter beschermd is tegen de grillen van Mooder Maas, ook maken de details in het verhaal duidelijk met welke problemen de mens medio jaren negentig te kampen had.

Zondag in het Zuiden Heilige Anthonius

Eenvoudig taalgebruik
Een voorbeeld: communicatie. In een tijdperk zonder internet, social media of mobiele telefoons heerste er verdeeldheid over de ramp die zich kon voltrekken. Moeder Mee Dreesens (gespeeld door Anne-Mieke Ruyten) vertelt haar dochter Sarah (Renée van Wegberg) over de informatie die ze via de radio-uitzendingen van Omroep Limburg te horen krijgt. Onder andere over waterstanden. “Zoveel meter boven of onder NAP. Ik begrijp er niets van,” zo laat ze met lichte paniek via de ouderwetse huistelefoon weten, terwijl ze probeert om persoonlijke bezittingen te redden. Omroep Limburg (of lokale zenders) deed liveverslag van de ramp, maar dochter Sarah (die als beginnend journaliste net is begonnen bij die zender en op zoek is naar een baanbrekend verhaal) snapt dat gewone mensen zoals haar moeder behoefte hebben aan duiding. Eenvoudig taalgebruik waardoor ze begrijpen wat er werkelijk aan de hand is. Want de mogelijke omvang van de ramp zorgt voor de nodige discussies tussen deskundigen, bestuurders en burgers. En wie vertelt de waarheid? Zij wil op onderzoek uitgaan en verslag doen. Haar baas beschouwt Sarah echter als een beginneling die zich bezig moet houden met eenvoudige onderwerpen en koffie halen.

Discussies
Wat was wijsheid in die dagen? Wie schatte de werkelijke omvang van het naderende onheil het beste in? De vergelijkingen met 1926 (eveneens een watersnoodramp) en 1984 (beperkt tot hoog water) komen regelmatig aan bod in het theaterstuk. “Het wordt erger dan 1926,” zo vermoedt moeder Dreesens die hoopt dat haar beide dochters met kerst in het ouderlijk huis zijn. Hun boerderij had alle ellende uit het verleden ook doorstaan. Daarom besluiten zij en haar man in eerste instantie om te blijven en weigeren de evacuatie die het leger uit Drenthe hun dringend voorlegt. Ja, militairen uit het noorden. De Limburgse professionals genoten van hun vakantie. Kerst stond voor de deur. Toch? Aan een ramp werd lange tijd niet serieus nagedacht. Ondertussen discussieert burgemeester Ruiters (Hein van der Heijden) fel met de gemeenteraad over de berichten van hoog water uit België en het zuiden van de provincie. Ook hij gelooft niet in een ramp en besluit later vanwege de kritiek om te vluchten.

Zondag in het Zuiden -burgmeester

Herkenbaar menselijk gedrag
En zo zit Zondag in het Zuiden vol met menselijk leed en persoonlijke drama’s. Toch wordt het theaterstuk nergens te zwaar. Er zijn voldoende humoristische anekdotes, vooral afkomstig uit de mond van de Heilige Anthonius (Buddy Vedder). Er is ruimte voor cynisme en zelfspot bij andere spelers. En natuurlijk is er de soundtrack van Rowwen Heze. Liedjes die aansluiten bij de verhaallijn en deze krachtiger en dus ook losser maken. Klassiekers als De Neus Omhoeg (angst voor de dood), November (liefdesherinneringen), D’n Duvel is Los (de chaos in de provincie), Heilige Anthonius (over verlies) en natuurlijk Limburg-Het is een kwestie van Geduld (feest) zorgen zowel voor een lach als een traan bij het publiek. Emotie die mag en begrijpelijk is. Of het nu om de herinnering van de watersnoodramp van december 1993 gaat of om dagelijks, herkenbaar menselijk gedrag (goed of fout) en bijbehorende emoties; dat doet eigenlijk niet ter zake. Zondag in het Zuiden vertelt het verhaal van gewone burgers. Zoals ze waren en altijd zullen blijven. Strijdend over onenigheid, maar ook saamhorig als het noodlot echt dreigt toe te slaan. Niemand zal na het zien van deze meer dan boeiende theaterproductie onbewogen De Doolhof in Tegelen verlaten.

De voorstelling is nog tot en met 2 september in Theater De Doolhof te zien. Kaarten zijn hier te bestellen.

Bekijk ons magazine

Blader door onze artikelen in Venlovanbinnenstad