1 maart 1945: Bleumkes oét puin gaon waer bleuje

29 februari 2020 | Leestijd: 3 minuten

In de nacht van woensdag 28 februari naar donderdag 1 maart 1945 zijn de bewoners van Venlo nog vol schrik. In de verte klinkt beangstigend gerommel van het front. Een deel van Nederland is bevrijd, maar juist die boodschap zorgt ook voor onrust. Leidt de komst van de geallieerden niet tot paniekacties van de bezetter? Waren de woorden van de Duitse minister van Propaganda Goebbels toch waar dat zijn land alsnog de oorlog zou winnen?

Tekst: Rob Buchholz | Beeld: archief VenloVanbinnen

Het antwoord volgt die donderdag 1 maart ’s middags rond een uur of vier. Terwijl Venlonaren al maanden wachten op de komst van Engelse soldaten vanuit het sinds december 1944 bevrijde Blerick, denderen plots vanuit Oostelijke richting Amerikaanse tanks de Duitse grens over om via de Kaldenkerkerweg Venlo binnen te rijden. Op weg naar het centrum. Op weg richting Keulse Poort. Het zijn tanks van luitenant-kolonel George Dalia’s 784e tankbataljon, onderdeel van de 35e infanteriedivisie van het 9e Amerikaanse leger die zowel de inwoners van de stad als de ongeveer 200 overgebleven Duitse soldaten verrassen.

Lucky Strike sigaretten
De Amerikanen zijn zich zelf niet eens bewust van deze bevrijdingsactie. Zij vermoeden gewoon een Duitse stad binnengetrokken te zijn. Pas als de Venlose bevolking de groep juichend tegemoet komt, realiseert ook dit bataljon zich dat weer een Nederlandse stad bevrijd is. Zij die het nog niet geloven, krijgen een Lucky Strike sigaret – die de Amerikanen uitdeelden – als bewijs te zien.

 

Tweede Wereldoorlog Nederland. Bevrijding: verwoestingen Venlo, 10 juli 1945. Puinhopen, gezien vanaf Blerick.

 

1 maart 1945
In de dagen voor de bevrijding is vlak over de grens bij Suchteln en Boisheim nog hevig gevochten. Die verhalen doen ook in Venlo de ronde. Als op die ochtend van de 1e maart 1945 drie formaties van Engelse jagers over de daken van de stad jagen, is het bezette volk al zwanger van geluk. Zal het dan toch snel gebeuren? Het bleek een voorproefje van de werkelijke bevrijding een aantal uren later. Het laatste Duitse verzet bleek gebroken. Rondom het Rosarium vond nog een korte strijd plaats en het gebied rondom het Sint Joseph Ziekenhuis en ’t Ven werd pas op 2 maart bevrijd, maar de angst was voorgoed verdwenen. De laatste Duitsers werden uit het Pope-complex – dat de functie van Duits basiskamp had – verdreven. Geallieerden namen Vliegveld Venlo –of wat er van over was – over. Veel was door de bezetter verwoest. De naam Fliegerhorst verdween en veranderde in Yankee 55. Door de slechte voorzieningen noemden de Amerikaanse soldaten het vliegveld spottend Venlo Hilton. Gegraven sleuven dienden als toilet en de eigen helm kreeg de functie van wasbak. Soldaten trokken in de weken na de bevrijding de stad in. Ze stookten sterke drank, amuseerden zich met de meisjes en crosten rond op motoren. Het juk van de Duitse bezetter was voorgoed verleden tijd. Deze tijdelijke basis werd pas in september 1945 verlaten.

Wederopbouw
Burgemeester Berger keerde direct na die bevrijding terug in zijn functie en de Nederlandse driekleur ging terug in de vlaggenmast. Venlonaren kwamen uit kelders gekropen, evacués keerden een aantal dagen of weken later terug naar de stad die ze in de Hongerwinter gedwongen moesten verlaten. Op 23 maart 1945 bezocht Koningin Wilhelmina de zwaar getroffen stad. Op diezelfde dag landde Winston Churchill op het Venlose vliegveld. De Britse premier wilde getuige zijn van de geallieerde oversteek naar de Rijn. Wat volgde was een periode van wederopbouw, maar ook rouwverwerking. Pas vanaf die 1e maart 1945 was duidelijk hoezeer de stad onder de Duitse bezetting en zeker onder de bombardementen van het najaar van1944 had geleden. Prachtige historische gebouwen waren compleet verwoest. Te veel inwoners van de stad keerden nooit meer terug. Vaders, moeders, zonen, dochters, buren, vrienden; velen vonden de dood. Hier of elders. Venlo was definitief veranderd, maar ook sterk genoeg om zich te herpakken.

‘Bleumkes oét puin gaon weer bleuje, `t trouwe hert geit weer greuije. In ôs alde stad.’  75 jaar bevrijding moeten we herdenken en vieren. Dat het nooit gewoon mag worden

Bekijk ons magazine

Blader door onze artikelen in Venlovanbinnenstad