Van Romeinen tot studenten: de rijke geschiedenis van de Fontys-campus

9 december 2019

Hoeveel studenten aan de Fontys Hogeschool in Venlo zullen weten dat waar zij onder andere economie, techniek en logistiek studeren, er zo’n 2000 jaar geleden ook al volop reuring was? Op wat nu de Fontys-campus is, op de grens van Venlo en Tegelen, dwaalden toen Romeinen rond. Daarna was er lange tijd niets. Tot Hulsker Heinke opdook.

Tekst: Jac Buchholz | Beeld: Bas Gijselhart, Henry Walboomers, VenloVanbinnen

Henry Walboomers is docent aan de Fontys Hogeschool en daarnaast fervent amateur-historicus met de Romeinse tijd als een van zijn specialisaties. Hij doet onderzoek en publiceert. Over de geschiedenis van de Fontys-campus kan hij in geuren en kleuren vertellen. Zoals waarom de Romeinen zich juist daar vestigden. “Vanwege de ligging. Vlak langs Venlo, aan de oostelijke kant loopt een eeuwenoude landweg, later Romeinse verbindingsweg tussen Maastricht en Xanten. Westelijk van het vroegere Venlo ligt de Maas. De rivier buigt na Venlo verder weg naar het westen, de weg juist naar het oosten. Daarmee werd Venlo een scharnierpunt in het Romeinse verbindingsnetwerk.

Henry Walboomers wijst naar de plek waar zich ondergronds een Romeinse pannenoven bevindt

Romeinse pannenoven
De Fontys-campus maakt deel uit van een terrassenlandschap, 100.000 jaar geleden gevormd, met ook nu nog zichtbare hogere en lagere delen. Volgens Walboomers vestigden zich circa 2000 jaar geleden Romeinen op zo’n hoogte. Een achter de Fontys-gebouwen gelegen Romeinse pannenoven is er het bewijs van. “Die is in de jaren dertig uitgegraven en ligt nu weer ondergronds. We hebben plannen om bij die plek een foto en uitleg te plaatsen. Het is nu beschermd erfgoed. Overigens lagen er zeker negen van die pannenbakkerijen in Venlo en Tegelen – op het vroegere veilingterrein even verderop zijn restanten van twee van die ovens gevonden. De Maasklei zal daar ongetwijfeld een rol in hebben gespeeld.”

Restanten van de Romeinse pannenoven (in de jaren dertig)

Flujas
Die Romeinen zijn ook verantwoordelijk voor de legende over de stichting van Venlo, door Flujas, hoofdman van een stam genaamd de Bructeri. Een verzonnen verhaal, zegt Walboomers. “Venlo bestond al voor de komst van de Bructeri. De Romeinen, die zich behalve op het Fontys-terrein ook rondom de oude haven hadden gevestigd, gaven grond uit aan clans van de Bructeri. Zo zijn die laatsten in Venlo terecht gekomen.” En Venlo, voegt hij er aan toe, heette in die tijd niet Sablones. “Dat was Romeins Kaldenkerken.”

Hulster Heinke
Alleen al over de aanwezigheid van de Romeinen in het Venlo van net na het begin van de jaartelling is zo veel te vertellen, merkt Walboomers op. Voor dit verhaal doen we echter een grote stap vooruit in de geschiedenis. Niet zonder dat Walboomers heeft opgemerkt dat de Wylderbeek, die onder meer over de Fontys-campus stroomt, een belangrijke taalgrens vormt. Hij vertelt dan dat wat nu de campus is, na de Romeinse tijd eeuwenlang buitengebied was. “Ik moet dat nog uitzoeken, maar lange tijd was het natuur, met hier en daar mogelijk een Romeinse boerderij in de buurt van de Molenbeek.” Die boerderijen komen terug aan het begin van de achttiende eeuw, met nog steeds bekende namen als Hagerhof, Wylrehof en Hulsterhof. Het was ook de tijd dat de infame bendeleider Heinrich van den Rooth, beter bekend als Hulster Heinke en in verband gebracht met de Bokkenrijders, daar het gebied onveilig maakte.

Huize Gusto

Gestapo-feesten
Vervolgens stapt Walboomers naar eind 19e-, begin 20e eeuw. Waar nu de onderwijsgebouwen staan werd op enig moment door een rijke steenfabrikant de imposante, in neogotische stijl opgetrokken villa Huize Gusto gebouwd. “Die werd tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Gestapo in beslag genomen. Die daar meer dan regelmatig feesten en partijen hield.” Eind 1944, tijdens de luchtaanvallen op Venlo, was er voor feesten geen tijd meer, zegt Walboomers. “Rondom de villa kwam Duits luchtafweergeschut te staan. Ook op de inmiddels weer afgedekte pannenoven. Is daar nog een kanon ingezakt. Op enig moment zijn de Duitsers vertrokken en de villa werd in puin geschoten. Na de oorlog is hij helemaal afgebroken.”

Kweekschool
In de naoorlogse periode werd op het terrein een nonnenklooster gebouwd. Die nonnen, legt Walboomers uit, starten op enig moment een kweekschool. “Het begin van wat later Hogeschool Venlo – een fusie tussen de in 1950 opgerichte hts en de in 1980 gestarte vervoersacademie – en vervolgens in 1996 Fontys Hogescholen zou worden.” En zo lopen er nu zo’n 2.900 leerlingen van allerlei nationaliteiten rond op de plek waar ooit Romeinen pannen bakten en handel dreven.

Terug