Venlo door de eeuwen heen – Deel 14: 1775-1810 Franse bezetting zorgt voor economische bloei

4 maart 2021 | Leestijd: 3 minuten

Tegen het einde van de 18e eeuw was Venlo in verval. Via de Maas werd nog nauwelijks handel gedreven en het aantal inwoners was flink afgenomen. Toch bleek de gunstige ligging van de stad ook nu weer te zorgen voor nieuwe economische voorspoed. Al gebeurde dat wel onder Franse bezetting.

Tekst: Rob Buchholz | Beeld: Archief VenloVanbinnen

Het was dus allerminst goed toeven in Venlo. Behalve armoe was er sprake van veel tegenspoed. Dysenterie (zware diarree) kostte aan zeker 400 Venlonaren het leven. In 1775 volgde een verbod op het vieren van Carnaval wegens een besmettelijke ziekte onder rundvee. Tevens teisterde een watersnood de stad en diverse strenge winters ontregelde het leven. Inmiddels hadden Franse troepen sinds 1792 Roermond in bezit genomen. Een volgende stap op hun veroveringstocht was logischerwijs Venlo.

Investeringen
Franse soldaten verbleven al in het Fort Sint Michiel toen in 1793 Pruisische troepen Venlo binnenvielen. Een strijd met bombardementen over en weer begon. De stad leed er onder. Ongeveer 300 huizen werden door brand verwoest en uiteindelijk verlieten de Fransen het fort aan Blerickse zijde. Maar niet voor lang. Al een jaar later keerden de belegeraars terug en eisten de stad Venlo opnieuw op. Deze keer met succes. Vanaf dat moment valt de stad onder het Departement Meuse Inférieure. In 1795 ondertekenen de Republiek en Frankrijk het Haags Verdrag waardoor zowel Maastricht als Venlo definitief in Franse handen vallen. Zij beschouwen Venlo als logistiek knooppunt voor de diverse legers langs de Rijn. Ze investeren sterk in de infrastructuur en herstellen de schade aan de vestingswerken. Van particuliere nieuwbouw was nauwelijks sprake. De andere werkzaamheden zorgden er echter voor dat de stedelijke economie weer opbloeide. Tevens betekende deze ontwikkelingen een einde aan veel financiële belemmeringen waar Venlo decennialang mee te kampen had.

Verbod op kerken en kloosters
Het Haags Verdrag had diverse gevolgen voor de Venlose bevolking. De burgerlijke stand werd ingevoerd, net zoals een nieuw muntstelsel. Achternamen en huisnummer waren een logisch gevolg. Tevens maakten de Fransen een einde aan de Gilden en Adelborsten. Een nog ingrijpender feit was de afkeer van de Fransen tegen geloof en kerk. Ook in Venlo gingen alle kerken en kloosters op slot en kregen vaak een nieuwe bestemming zoals kazerne of magazijn. Tevens kwam er een verbod op dopen, biechten en het plaatsen van heilige beelden in de openbare ruimte. Dit alles had tot gevolg dat veel religieus gezindten de stad verlieten. Door het verbod op processies en het voordragen van een heilige mis, besloten veel Venlonaren in het geheim op bedevaart naar Kevelaer te gaan.

Napoleon bezoekt Venlo
In 1799 kwam Napoleon Bonaparte aan de macht in Frankrijk. Vijf jaar later besluit de generaal om een bezoek aan Venlo te brengen. Hij wil de stad met eigen ogen inspecteren en heeft veel plannen. Zijn komst is groot nieuws en na een officiële bijeenkomst in de omgeving Kaldenkerkerweg en de Zandstraat besluit hij de stad te verkennen. Dit zorgt voor een dusdanig grote toeloop van mensen dat Napoleon een steegje invlucht. Dat verhaal is bekend. Het steegje is de befaamde Floddergats, later officieel benoemd tot Keizerstraat.

De plannen van Napoleon houden onder meer in: de aanleg van een nieuwe verharde weg van Maastricht via Maaseik naar Venlo, maar ook de aanleg van het Grand Canal Du Nord; het kanaal dat Antwerpen via Venlo met Neuss moest verbinden. Deze aanleg, waarmee in 1808 wel een begin wordt gemaakt, bleek later overbodig omdat de Fransen inmiddels ook het Koninkrijk Holland hadden ingelijfd en dit de keizer vrije doortocht gaf naar tot dat moment voor hem lastig te bereiken gebieden. De aanleg van het kanaal werd in 1811 dan ook direct stopgezet. Een plan om het stadhuis af te breken om daardoor een groter plein te creëren voor een nieuw te bouwen wijk, ging gelukkig voor Venlo niet door.

Bekijk ons magazine

Blader door onze artikelen in Venlovanbinnenstad

Schrijver Paul van Loon strijdt mee tegen laaggeletterdheid

Schrijver Paul van Loon strijdt mee tegen laaggeletterdheid

Op verzoek van Bibliotheek Venlo bezocht kinderboekenschrijver Paul van Loon vandaag, 8 april, virtueel enkele Venlose basisscholen. Om leesplezier te stimuleren en zo laaggeletterdheid te bestrijden. Want wat laaggeletterdheid betreft behoort de regio Venlo tot de...

Woonbeleid gemeente Venlo heeft behoefte aan breder draagvlak

Woonbeleid gemeente Venlo heeft behoefte aan breder draagvlak

Wat gaat er, wat de gemeente Venlo, betreft goed op het gebied van woonbeleid en wat niet? De rekenkamer constateert uit onderzoek dat het zeker op twee vlakken een stuk beter kan: de rol in de regio en de relatie met de Huurdersbelangenvereniging. Het gemeentebestuur...