Venlo door de eeuwen heen – Deel 17: 1845-1875 Einde van de vesting en tekenen van vooruitgang

22 april 2021 | Leestijd: 2 minuten

Venlo en het Koninkrijk Nederland moesten weer aan elkaar wennen. Een nieuwe tijd brak aan. De bezetting was voorbij, dankzij veel ontwikkelingen was er sprake van vooruitgang en werd het dus tijd om de vesting af te breken.

Tekst: Rob Buchholz | Beeld: Collectie VenloVanbinnen

Vestingsteden verloren in heel het land hun militaire nut. Bovendien raakte het stadscentrum overbevolkt. Er waren voor het stadsbestuur dus voldoende redenen om de vesting te slopen en te beginnen met de aanleg van een fatsoenlijke infrastructuur. De tijd van verandering was aangebroken.

Maatschappelijke veranderingen
In die laatste decennia – halverwege de 19e eeuw- dat de stadsmuren nog overeind stonden, waren er al diverse maatschappelijke, politieke en economische veranderingen gaande. Zo werd in 1842 officieel het Nederlands burgerlijk wetboek in Limburg ingevoerd en een jaar later, tijdens de conventie van Maastricht stelde men de definitieve grens tussen Nederland en België vast. In 1852 verscheen de eerste Nederlandse postzegel waarbij het zegel gegraveerd was door Venlonaar Jacob Wiener. Maar ook binnen de stadsmuren waren de eerste tekenen van het nieuwe moderne leven zichtbaar. Zo vond in 1843 de oprichting plaats van twee carnavalsverenigingen: De Wannevleegers en Sociëteit Jocus. Rond diezelfde periode kreeg Venlo haar eerste muziekschool plus toneelvereniging en maakten ook bordelen hun opwachting in het straatbeeld.

Gasfabriek Nolensplein

Economische vooruitgang
Hoewel stadsbestuurders zelf in eerste instantie op de rem trapten als het ging om economische vooruitgang (men zag eigenlijk alleen de gevaren van de industrialisatie) ontstonden er toch ontwikkelingen die in het belang waren van de vooruitgang van de stad. Zo werd in 1864 begonnen met de bouw van de peilers van de Maasbrug en was men inmiddels ook begonnen met de bouw van een ziekenhuis in de Begijnengang. Tevens was de aanleg van gasverlichting in gang gezet en verrees achter de Gelderse Poort de befaamde gasfabriek, waardoor het Nolensplein in de volksmond decennialang de naam Gaasplein kreeg. In 1866 vond de opening plaats van station Venlo. Deze was mede van belang doordat de stad een belangrijke rol kreeg in de ontwikkeling van zowel het Nederlandse als Duitse spoorwegennet. In 1865 maakte fotograaf Julius Perger de waarschijnlijk eerste foto’s van Venlo: in dit geval de bouw van de spoorbrug (zie foto boven).

Ontmanteling vestingwerken
Tussen al deze ontwikkelingen door besloot het gemeentebestuur in 1867 tot de definitieve ontmanteling van de vestingwerken. De uitbraak van cholera een jaar eerder had eens te meer aangetoond hoe kwetsbaar de te dichtbevolkte stad was geworden. Slechte behuizing, te veel mensen en te weinig ruimte. Patiënten werden tot de opening van het nieuwe ziekenhuis verpleegd in het Ald Weishoès. De afbraak van de stadsmuren startte in 1867 met het creëren van een nieuwe doorgang bij de Keulse Poort. De oude Roermondse én Gelderse Poort verdwenen helemaal en maakten plaats voor nieuwe ingangen. Er ontstonden nieuwe straten, grachten werden gedempt en wallen stukje voor stukje gesloopt.

In 1869 vond de sloop van Bastion Lichtenberg plaats, een jaar later volgde De Blauwe Trap. Rond 1880 was de vesting grotendeels verdwenen. Een paar kleine delen (waaronder De Luif) zijn nog zichtbaar. Het keurslijf kon af. Het was tijd voor groei.

Bekijk ons magazine

Blader door onze artikelen in Venlovanbinnenstad

Petatte Wiel: “Na 29 jaar strijd zijn we lamgeslagen”

Petatte Wiel: “Na 29 jaar strijd zijn we lamgeslagen”

Komt er na 60 jaar een einde aan een rasecht Venloos bedrijf? Of krijgt Dave Verstappen, huidige eigenaar van Petatte Wiel nog een laatste kans? Bovenop alle onzekerheid over de lange termijn koos de gemeente er eind maart voor om het gebied rondom zijn frietkraam...

VVV-fans organiseren supportactie voor degradatiekraker tegen RKC

VVV-fans organiseren supportactie voor degradatiekraker tegen RKC

Aanstaande zaterdag speelt VVV-Venlo tegen RKC-Waalwijk. Hoewel dit een reguliere competitiewedstrijd betreft, heeft deze degradatiekraker alle facetten in zich van een rasechte finale. Puntverlies in dit duel kan fatale gevolgen hebben voor de Venlose Eredivisieclub....