Venlo door de eeuwen heen – Deel 25: 1942-1943 Het Venloos verzet neemt toe

4 november 2021

De Joden waren dus het kind van de rekening en tijdens de tweede helft van 1942 vonden steeds meer deportaties plaats. Ook Venlose Joden vertrokken naar kampen als Westerbork en Auschwitz. Voor de achterblijvers was het dragen van een Jodenster verplicht en volgde steeds meer beperkingen.

Tekst: Rob Buchholz | Beeld: collectie VenloVanbinnen

Het vriendelijk gezicht dat de Duitsers na de inval van mei 1940 probeerden uit te stralen, oogde steeds grimmiger. Zo eisten ze dat alle radio’s werden ingeleverd waardoor het Nederlandse volk onder andere de bemoedigende toespraken van Koningin Wilhelmina vanuit Engeland niet meer zou horen. Veel Venlonaren gaven aan die oproep gehoor en kregen een bewijs van ontvangst (zie foto onder), maar ondertussen hadden velen zich het maken van een transistorradio eigen gemaakt, zodat men toch naar belangrijk nieuws kon blijven luisteren. Vanaf februari 1943 volgden steeds meer razzia’s waarbij ook studenten werden opgepakt. In april 1943 diende de volgende maatregel zich aan: alle Nederlandse mannen die een militaire opleiding hadden genoten, moesten zich melden in Amersfoort. Het gevolg: wegvoeren uit Nederland en strijden aan het front voor de Duitsers of erger: een verblijf in het concentratiekamp.

Onderduiken en stakingen
Voor de Nederlandse regering was de maat vol. Zij riepen op om geen gehoor te geven aan het Duitse verzoek om naar Amersfoort af te reizen. Dat werd gezien als overlopen naar de vijand. Daarmee begon het massale onderduiken van volwassen Nederlandse mannen. Ook in Venlo. Daar krijgt leraar Jan Hendrikx namens Kapelaan Naus het verzoek om de leiding van de Limburgse Onderduikorganisatie (LO) op zich te nemen. Hendrikx deed dat onder de schuilnaam Ambrosius. Ondertussen probeerden de Duitsers om Nederlandse artsen te organiseren in de Nationaal Socialistische Artsenkamer. Als reactie daarop richten de artsen zelf het illegale Medische Contact op. Dit tot woede van de Duitsers die besloten om alle artsen te vervolgen. Daarop reageerden de medici in maart 1943 door en masse afstand te doen van de beroepsnaam ‘arts’. Een massaal en openlijke vorm van verzet die door het Nederlandse volk met veel gejuich werd ontvangen. Toen in april 1943 de Duitsers opnieuw probeerden om Nederlandse militairen in krijgsgevangenschap te nemen, braken steeds meer stakingen uit. Zelfs bij het van oorsprong Duitse bedrijf Nedinsco in Venlo, maar ook bij de PTT, Raad van Arbeid, Océ en zelfs in de detailhandel. Het opportunistische credo luidde: ‘Als die staakt, doe ik ook mee.’

Doden door bommen van Geallieerden
In de lente en de zomer van 1943 vlogen steeds vaker vliegtuigen van de Geallieerden boven Nederland en dus zeker ook boven Venlo. Het doel: aanval van het Ruhrgebied. Dat dit niet zonder gevaar was, dat hadden inwoners van Blerick al in december 1942 ervaren. Vier dagen voor Kerstmis, in de nacht van 20 december was de lucht boven Venlo gevuld met geallieerde vliegtuigen. Op weg naar Duisburg om te bombarderen. Een bom van de geallieerden werd pas op de terugweg gelost. Het gevolg: een zware inslag op de Maasbreeseweg, waarbij 17 doden vielen. In de nacht van 8 op 9 april 1943 een incident met vliegtuigen van de Geallieerden. Het Duitse afweergeschut wist een Engelse bommenwerper neer te halen. Een van die bommen trof Venlo-Zuid en kwam terecht in het gebied Willemstraat en De Sloot (zie hoofdfoto boven artikel). Daarbij waren negen doden te betreuren. Het was de eerste keer dat in een Venloos stadsdeel bommen vielen. Het zou helaas niet de laatste keer zijn.

De acties van de Geallieerden hadden ook succes. Het Duitse leger kreeg op allerlei manieren met steeds meer verzet en tegenstand te maken en begon daardoor zijn eerste nederlagen te leiden.

Bekijk ons magazine

Blader door onze artikelen in Venlovanbinnenstad

Hol-ogig egoïsme

Hol-ogig egoïsme

Column: Jac Buchholz | Beeld: Peter Janssen Het is op momenten chaos troef op de belangrijkste tweewielerverkeersader door de Venlose binnenstad. Die loopt van de Martinusstraat via de Grote Kerkstraat, Begijnengang en Nieuwstraat naar de Koninginnesingel. Fietsers...

Venlose binnenstadwinkeliers zeggen nee tegen winkelen met 2G

Venlose binnenstadwinkeliers zeggen nee tegen winkelen met 2G

De Venlose burgemeester Antoin Scholten liet in een interview met De Limburger weten dat hij vreest voor een invasie aan ongevaccineerde Duitsers die in Venlo willen winkelen. Hij pleit daarom voor invoering van 2G. Voorzitter Erik Manders van winkeliersvereniging...