VenloVanvruuger: Een grensoverschrijdend monument

19 maart 2020 | Leestijd: 3 minuten

Zoals bekend is het voormalige Luftwaffe vliegveld Venlo uniek omdat het terrein zich uitstrekte over twee landen. Dit gegeven heeft geleid tot een opmerkelijk monument.

Tekst: Marcel Hogenhuis | Beeld: Leon Vrijdag en archief Marcel Hogenhuis

In maart 2003 richtten enkele Duitse en Nederlandse burgers de Nederlands-Duitse Förderverein Ehemalige Fliegerhorst Venlo. Doel was om enkele aansprekende resten van het voormalige vliegveld te behouden, maar ook om de herinnering aan dit complex en de luchtstrijd levend te houden. Eind 2004 ontstond de wens om een gedenkplaats op te richten.

In gesprekken met het Naturverband Maas-Schwalm-Nette – mede verantwoordelijk voor het natuurbeheer in het Nederlands-Duitse grensgebied – kreeg dit idee vastere vormen. Mogelijk konden we een beroep doen op het INTEREG-programma: een Europese subsidiepot voor grensoverschrijdende samenwerking. Het plan moest voorzien in gemarkeerde fiets- en wandelroutes, infopanelen en de al genoemde Gedenk- und Informationsplatz.

De keuze voor een locatie van de laatste lag voor de hand: de populaire en door fietsers en wandelaars veel benutte ‘groene grensovergang’ even ten oosten van het Venlose zweefvliegveld. Ook leek het ons ‘wel leuk’ om de gedenkplaats op de grens te krijgen, omdat Fliegerhorst Venlo immers in beide landen gelegen had.

Vliegveld Venlo in WO-2 met de Nederlands-Duitse grens (rode lijn)

 

Zo leuk het idee, zo lastig de uitvoering. We hadden ineens twee keer zoveel gesprekspartners die allemaal hun goedkeuring en medewerking moesten verlenen: de gemeente Venlo, Stichting Het Limburgs Landschap, de provincie Limburg, de gemeente Nettetal, het Naturverband Maas-Schwalm-Nette en tot slot het Britse leger, die het beoogde terrein nog altijd als oefengebied gebruikte. We betraden onbekend terrein: hoe vraag je een bouwvergunning aan voor iets dat voor de helft in Duitsland staat? In welk land doe je een BTW-afdracht van de gemaakte kosten?

Stenen stapelen is één ding, iedereen overtuigen van onze oprechte bedoelingen een ander. Met name in Duitsland lag en ligt het behoud van WO-2 overblijfselen gevoelig. De diplomatieke missie bestond uit de directeur van het Naturverband (ooit dienstweigeraar) en de toenmalige secretaris van de Förderverein (oud Stabsfeldwebel van de Bundeswehr). Zij wisten de laatste twijfels bij instanties weg te nemen. In december 2005 werd de INTEREG-aanvraag gehonoreerd. De respons van de pers (o.a. NRC, Volkskrant, AD en TweeVandaag) was opvallend groot, waarbij termen als ‘Vliegerhorst’ voor de vrolijke noot en het sensatiebeluste ‘Nazi vliegveld’ voor enige verbazing zorgden.

In september 2008 werd de Gedenk- und Informationsplatz officieel geopend door de burgemeesters van de gemeenten Straelen, Nettetal en Venlo.

 

 

De feestelijke opening in september 2008.

 

De gedenkplaats bestaat uit drie elementen: informeren (infopanelen), gedenken (zuil) en de dialoog bevorderen (halfronde zitbanken). De Nederlands-Duitse grens loopt als centrale lengteas door het geheel. Nog een subtiel grapje: de infopanelen 1-3-5-7 hangen aan Nederlandse zijde, de panelen 2-4-6-8 aan Duitse zijde. De chronologie van de inhoud ‘dwingt’ de bezoekers om symbolisch de landsgrens als scheidslijn te laten vallen. Nog altijd trekt dit monument veel bezoekers en ontvang ik van tijd tot tijd waardevolle informatie die anders in de vergetelheid raakt. De missie is volbracht.

Bekijk ons magazine

Blader door onze artikelen in Venlovanbinnenstad

Containertuintjes fleuren Venlose binnenstad op

Containertuintjes fleuren Venlose binnenstad op

In de Venlose binnenstad worden tien zogenaamde containertuintjes geplaatst. Deze op maat gemaakte plantenbakken moeten de verrommeling bij de ondergrondse containers tegengaan. Tegelijkertijd dragen ze bij aan het vergroenen en opfleuren van de Venlose binnenstad....