VenloVanvruuger: Fliegerhorst Venlo

18 maart 2021

Vandaag, 80 jaar geleden, landden de eerste matzwarte Duitse nachtjagers op de Venlose Grote Heide. Daarmee begon letterlijk een nieuw, zwart hoofdstuk in de Venlose luchtvaarthistorie. Vóór de Tweede Wereldoorlog was de Grote Heide vooral het domein van oefenende Nederlandse militairen, verliefde stelletjes en smokkelaars. Vliegdemonstraties en het bezoek van de ‘Graf Zeppelin’ op 11 november 1930 maakten een onuitwisbare indruk op vele Venlonaren. Dat deed ook Fliegerhorst Venlo, in meerdere opzichten zelfs. Reden genoeg om terug te blikken op de betekenis van dit oorlogsvliegveld voor de regio en de lokale geschiedenis.

Tekst: Marcel Hogenhuis | Beeld: Leon Vrijdag, collectie Marcel Hogenhuis

In eerste instantie toonde de Duitse bezetter geen belangstelling voor het vooroorlogse hulpvliegveldje Venlo. Daar kwam in november 1940 verandering in, want Luftgaukommando Holland begon grondstukken te vorderen via de gemeente Venlo. Niet lang daarna werd Venlo overspoeld door duizenden bouwvakkers, aangelokt door hoge lonen. Zij waren blij dat de aanleg van vliegveld Venlo hen weer werk bood na de magere crisisjaren ’30. Iedereen profiteerde van dit grote project, van kleine middenstanders tot de baksteen- en dakpanindustrie.

Voor een onbekende aannemer, vervaardigde Atelier Felder uit Tegelen een herinneringstegel voor vliegveldarbeiders.

Op 18 maart 1941 landden de eerste matzwarte nachtjagers in Venlo. De basis was nog lang niet voltooid maar de Luftwaffe had haast. Elke nacht bombardeerde de Britse luchtmacht immers het Ruhr-gebied en de nachtjagers probeerden dit te verhinderen. Zo ontspon zich een hevige luchtstrijd boven Noord-Limburg tussen de nachtjagers en Royal Air Force, die elke avond onrust en gevaar bracht. In de periode maart 1941 tot en met begin september 1944 werden vanuit vliegveld Venlo zo’n 400 Britse bommenwerpers neergehaald. Meerdere keren waren ook burgers de dupe zoals op 20 december 1942 (17 doden) en 8 april 1943 (9 doden). Bij luchtaanvallen tegen de basis in 1944 vielen 44 slachtoffers, militairen én burgers, het merendeel gelukkig op het vliegveld.

De Duitse vliegbasis bestond slechts 3,5 jaar, toen lag het grote complex in puin en vol bomtrechters.

Op Dolle Dinsdag 5 september 1944 vertrokken de Duitse nachtjagers en Venlo haalde opgelucht adem. Niemand vermoedde dat de grootste ellende nog moest komen: de bombardementen op de Maasbruggen die aan bijna 300 mensen het leven kostte en het stadscentrum deels verwoestte.

Na de oorlog werd de Grote Heide inzet van diverse groepen: de gerdeneers wilden hun gronden terug, het bedrijfsleven hoopte op een luchthaven voor de export van hun producten en het Nederlandse leger wilde hier weer kunnen oefenen. De aantrekkingskracht van alle geheimzinnige ruïnes op de Venlose jeugd was enorm.

Deze hangaar was in Venlo bekend als ‘Joeëdekeet’ en bood eind 1943 en in 1944 onderdak aan ruim 200 gevangenen uit kamp Vught.

Nog voor de natuur overblijfselen toedekte, was de mythevorming al lang begonnen. Hoe minder men wist, hoe sterker de verhalen en speculaties. ‘Vrolijke Frans’, onderaardse gangen, het bezoek van Hermann Goering, je zou er slapeloze nachten van krijgen maar onderzoek is beter. Voor wie interesse heeft: het naslagwerk ‘Vliegvelden in oorlogstijd’ (Nederlands Instituut Militaire Historie) biedt antwoord op vele vragen.

Bekijk ons magazine

Blader door onze artikelen in Venlovanbinnenstad

Bowie in Venlo

Bowie in Venlo

Column: Jac Buchholz | Beeld: Peter Janssen David Bowie kwam voorbij. Op televisie uiteraard – stel je voor, het zou wat zijn. Terug in de tijd, een optreden tijdens zijn Ziggy Stardust-tour in de Hammersmith Odeon. Voorafgaand aan afsluiter Rock ‘n’ Roll Suicide...