VenloVanvruuger: De vlook van Hölster Heinke – Deel 1

19 december 2019 | Leestijd: 3 minuten

De vlook van Hölster Heinke is de titel van de nieuwe Venlose revue, die het volgend jaar in De Maaspoort in première gaat. De schrijvers Frans Pollux en Wiel Aerts hebben zich laten inspireren door een roemruchte bendeleider, die in de achttiende eeuw in Venlo en omgeving actief was. Een tijd geleden zijn in een avondlijke campagne stickers geplakt, die op de voorstelling attenderen. Hier en daar hangen ze nog.

Tekst : Sef Derkx | Beeld: Leon Vrijdag en archief Sef Derkx

Rond Hölster Heinke sponnen zich waarschijnlijk van meet af aan verhalen. Zoals het gaat, zullen die in de loop van de tijd steeds meer aangedikt zijn. De Venlose geschiedschrijvers Henri Uyttenbroeck en Hub. Michels tekenden ze op en lieten ze in 1909 het licht zien. Ze verschenen in het tweede deel van de reeks Bijdragen tot de Geschiedenis van Venlo, onder de titel De Wervers en Hulster Heinke. Hölster Heinke zou enige sympathie hebben genoten bij de bevolking, zo schrijven Uyttenbroeck en Michels, omdat hij met name stal van de rijken en de armen ontzag. Een Venlose Robin Hood, zeg maar. De lokale overheid keek anders naar zijn persoon. De jacht op Hölster Heinke en andere vagebonden had de hoogste prioriteit.

Er waren in de eerste helft van de achttiende eeuw in Venlo ronselaars oftewel wervers actief. Ze probeerden jongemannen te verleiden om dienst te nemen in het Pruisisch leger. Ze hielden zich op in herbergen, waar ze potentiële slachtoffers rijkelijk trakteerden op bier. Dronken gevoerd kreeg een jongeman dan een papier onder de neus geschoven, dat hij moest tekenen. De volgende ochtend meldden de ronselaars zich bij het ouderlijk huis en eisten dat de zoon meeging. Hij had immers getekend voor de indiensttreding in het leger. Wie weigerde, werd vaak met geweld weggevoerd. De overheid trad nauwelijks tegen de praktijken op.

Begin oktober 1753 hadden enkele wervers hun intrek genomen in herberg De Gelderse Postwagen aan de Herungerweg. De bevolking verzocht Hölster Heinke wat te doen aan de aanwezigheid van de lieden. In de nacht van 8 op 9 oktober werd de herberg aan vier zijden in brand gestoken. De deuren en vensters waren tevoren met touw dichtgebonden, zodat ze van binnenuit niet meer open gingen. De knecht van De Postwagen had de tegenwoordigheid van geest om een rad van een kar af te draaien en dat te gebruiken als stormram. Iedereen kon ontsnappen aan de vlammen, behalve het zoontje des huizes, dat gestikt was door de rook. Toen de dood van het kind bekend was, werd door een compagnie dragonders een klopjacht georganiseerd op de daders.

Hölster Heinke werd uiteindelijk gearresteerd in een bedstee van de Hulsterhof, waar hij zich verstopt had. Volgens de overlevering was de politie de boerderij binnengestormd met de vraag of de gezochte aanwezig was. De doodsbange boer had nee gezegd, maar tegelijkertijd gewezen naar de slaapgelegenheid. Heinke had alles gezien door een kier en zei toen hij geboeid werd afgevoerd: “Boer je spreekt als een eerlijk man, maar je wijst als een schelm.” Met Heinke werden zijn vrouw, De Zwarte Truu, en enkele andere verdachten gearresteerd. Ook die hadden tot de verbeelding sprekende bijnamen als de mottige Ant, Schoppen Ruth, de Achtkantige Boer en de Bedelvoogd van Breyell. Allen kregen de doodstraf. Ze werden geradbraakt en vervolgens opgehangen aan de galg die stond op de Galgenberg aan de weg naar Leuth. Ter afschrikking moesten de lijken zo lang blijven hangen, totdat ze vanzelf naar beneden vielen.

Heinke en zijn levensgezellin hadden een zoon. Toen zijn moeder aan de galg hing, klom het kind in zekere nacht naar boven om de verzilverderde oorijzers van de Zwarte Trui te pikken. Uyttenbroeck en Michels vertellen verder dat er ruim een eeuw geleden in Venlo een gezegde bestond, dat luidde: ‘Tru de Bu, waat zegge de luu, Tru de Bu de poort oèt.’ De beide auteurs hebben er geen verklaring voor. Ze weten niet of de spreuk verwijst naar de Zwarte Truu en ook niet of De Bu de meisjesnaam van de criminele dame was. Een archiefstuk over het proces tegen Hölster Heinke en zijn bende hadden ze nooit onder ogen gekregen. Zij hadden de volksverhalen verzameld, niet meer en niet minder.

(Wordt vervolgd)

Reageren? Stuur Sef Derkx een e-mail: floddergats@xs4all.nl.

Bekijk ons magazine

Blader door onze artikelen in Venlovanbinnenstad

Containertuintjes fleuren Venlose binnenstad op

Containertuintjes fleuren Venlose binnenstad op

In de Venlose binnenstad worden tien zogenaamde containertuintjes geplaatst. Deze op maat gemaakte plantenbakken moeten de verrommeling bij de ondergrondse containers tegengaan. Tegelijkertijd dragen ze bij aan het vergroenen en opfleuren van de Venlose binnenstad....